تفسیر قرآن کریم
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ
حم ﴿۱﴾
تَنزِیلٌ مِّنَ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ ﴿۲﴾
کِتَابٌ فُصِّلَتْ آیَاتُهُ قُرْآنًا عَرَبِیًّا لِّقَوْمٍ یَعْلَمُونَ ﴿۳﴾
بَشِیرًا وَنَذِیرًا فَأَعْرَضَ أَکْثَرُهُمْ فَهُمْ لَا یَسْمَعُونَ ﴿۴﴾
ترجمه :
به نام خداوند رحمتگر مهربان
حاء میم (۱)
وحى [نامه]اى است از جانب [خداى] رحمتگر مهربان (۲)
کتابى است که آیات آن به روشنى بیان شده قرآنى است به زبان عربى براى مردمى که مىدانند (۳)
بشارتگر و هشداردهنده است و[لى] بیشتر آنان رویگردان شدند در نتیجه [چیزى را] نمىشنوند (۴)
نکته ها :
کلمه « انزلنا» به معنای نزول دفعی و کلمه « تنزیل» به معنای نزول تدریجی است و شاید برای جمع میان دو تعبیر « انزلنا» و « تنزیل» بتوان گفت که مفاهیم و محتوای قرآن یکدفعه در شب قدر بر قلب مبارک پیامبر اسلام (ص) نازل شده ، ولی الفاظ و قالب ها به تدریج نازل شده است .
هر کجا سخن از نزول قرآن است ، نشانه ای از تربیت ، قاطعیت ، عزت و حکمت و رحمت در کار است .
« تنزیل من رب العالمین » (1)
« تنزیل الکتاب لا ریب فیه » (2)
« تنزیل من الله العزیز الحکیم » (3)
« تنزیل من الرحمن الرحیم » (4)
« تنزیل من حکیم حمید » (5)
پیام ها :
1- قرآن به تدریج در صحنه های گوناگون نازل گشته است . « تنزیل »
2- قرآن ، نزول تدریجی آن و هدف از نزول آن ، برخاسته از رحمت گسترده و ابدی اوست . « تنزیل من الرحمن الرحیم »
3- قرآن در زمان پیامبر اکرم (ص) به صورت کتابی موجود است .« کتاب »
4- تجلیل از یک شخص یا کتاب ، گاهی ضروری است . ( « فصلت، آیاته،عربیا، نذیرا، بشیرا»صفات قرآن است )
5- قرآن از هر چیزی که در رشد و هدایت مردم موثر است . ( مانند اوامر و نواهی ، قصه ها و عبرت ها ، استدلال ها ، مثل ها ، بیان نعمت ها ، آینده ی بشر ، حوادث قیامت ، بیان عوامل عزت و سقوط و ... ) به تفصیل و قاطعانه و شفاف و بدون ابهام سخن گفته است . « فصلت آیاته »
6- قرآن به زبان عربی که زبانی فصیح و شیواست نازل گردیده است . ( کلمه « عربی » هم به معنای زبان عربی است و هم به معنای فصیح و شیوا )
7- نه تنها محتوا بلکه الفاظ قرآن از خداست . « تنزیل ... قرآنا عربیا»
8- تفصیل و شیوایی قرآن را کسانی درک می کنند که به زبان عربی آشنا باشند . « قرآنا عربیا لقوم یعلمون » ( شاید مراد از « یعلمون» علم به زبان عربی باشد )
9- قرآن برای همه مردم نازل شده « هدی للناس» لکن تنها اهل علم و تقوا از آن بهره مند میشوند . « لقوم یعلمون – هدی للمتقین »
10- علم ، تنها خواندن و نوشتن نیست ، بلکه فهم حقیقت است .« لقوم یعلمون » ( با توجه به اینکه بسیاری از هدایت یافتگان صدر اسلام قدرت خواندن و نوشتن نداشتند . )
11- بیم و امید در کنار هم لازم است . « بشیرا و نذیرا »
12- اکثریت ، دلیل حقانیت نیست . « فاعرض اکثرهم »
13- دلیل اعراض مردم از قرآن ، جهل آنان است . « لقوم یعلمون ... فاعرض اکثرهم »
(1): واقعه ، 80 و حاقه ، 43
(2) : سجده ،2
(3) : جاثیه ، 2 و احقاف، 2
(4) : فصلت ،2
(5) : فصلت، 42
بت در بغل و به سجده پیشانی ما